Ajurweda i trzy dosze: wata, pitta, kapha

Ajurweda

Ajurweda to system medycyny prewencyjnej i sposób leczenia bardzo odmienny od naszej zachodniej medycyny. Powstał on w Indiach ponad pięć tysięcy lat temu, a nazwa “ajurweda” wywodzi się z dwóch słów sanskryckich “ajus” – życie i “weda” – wiedza. Ajurweda to zatem wiedza i nauka o życiu. Ajurweda zawiera zebraną wiedzę świętych mędrców o starożytnej sztuce leczenia. Celem Ajurwedy jest uświadomienie, w jaki sposób możemy wpływać na własne zdrowie, kształtować je, przedłużać i kontrolować bez zakłóceń z powodu chorób i starości. Podstawowa zasada ajurwedy jest prosta: umysł wywiera najgłębszy wpływ na ciało, a uwolnienie od chorób zależy od zmiany świadomości, zrównoważenia jej i przekazania tej równowagi ciału.

Ajurweda

Ajurweda uczy, że każda osoba ma swój unikalny plan nazywany ” prakryti”, czyli typ osobowości. Najważniejszym krokiem do osiągnięcia idealnego stanu zdrowia jest poznanie swojego prakryti, gdyż to ono wskazuje jak mamy żyć w zgodzie z naturą. Według ajurwedy twoje ciało wie, co jest dla niego dobre, a co złe. Przyroda wyposażyła każdego z nas we właściwy instynkt, trzeba to tylko zauważyć, poczuć i poddać się wewnętrznym skłonnościom, by odkryć, że nasz organizm jest zdolny do zachowania własnej równowagi, z minimalnym wysiłkiem z Twojej strony. Z kolei nawet najmniejszy brak równowagi może stać się przyczyną przyszłych chorób. Każdy typ ciała ma swoje mocne i słabe strony, a jego znajomość pozwoli ci na wybranie właściwego sposobu zapobiegania chorobom, na które jesteś najbardziej podatny – to właśnie wskaże ci Twoje prakryti.

By odkryć swój typ ciała, musisz poznać najpierw trzy zasady działające na płaszczyźnie  sprzężenia umysłu i ciała, czyli trzy dosze. Dosze umożliwiają dialog umysłu i ciała: wszystkie nasze nadzieje, lęki, marzenia i życzenia wraz z emocjami i pragnieniami pozostawiają ślad fizjologiczny.  Gdy czujesz, że twoje ciało słabnie, to znak, że dosze w Twoim ciele są w nierównowadze.

Trzy dosze: wata, pitta i kapha

W Twoim ciele, w każdej jego komórce przejawiają się wszystkie trzy dosze. Każda dosza ma swoją główną funkcję:

  • Wata dosza kontroluje ruch (oddech, krążenie krwi, przesuwanie pokarmu, przesyłanie impulsów nerwowych), jej siedzibą są płuca.
  • Pitta dosza kontroluje metabolizm (przetwarzanie pożywienia, powietrza i wody), jej siedzibą jest jelito cienkie.
  • Kapha dosza kontroluje konstrukcję (mięśnie, kości, ścięgna), jej siedzibą jest jelito grube.

W zależności, która dosza dominuje, wyróżniamy trzy typy ludzkiej konstrukcji. Jeżeli bada cię konsultant ajurwedy i mówi: “Jesteś typem wata” – ma na myśli, że charakter wata dominuje w twoim ciele i można powiedzieć, że masz wata prakryti. I chociaż istnieją tylko trzy dosze, ajurweda łączy je na dziesięć różnych sposobów, określając 10 możliwych typów ciała. Są typy z pojedynczą doszą, z podwójną doszą i z potrójną doszą (gdy żadna z dosz nie dominuje). Większość ludzi ma podwójną doszę. By dokładnie określić swoje prakryti udaj się do konsultanta Ajurwedy, a jeżeli chcesz je określić w przybliżeniu – zrób test, np. dosyć dokładny test znajduje się w książce Dr Deepaka Chopry “Zdrowie Doskonałe”. Test z Deepak Chopra Center w języku angielskim znajdziesz TUTAJ.

Vata pitta kapha

 Charakterystyka typu Wata

Wata to zmienność. Wata jest sucha, zimna, ruchliwa, szybka, szorstka. Wata to powietrze, przestrzeń i eter. Osoba wata jest szczupła, szybko chodzi, może dużo jeść nie tyjąc. Ma bystry i zmienny umysł, żywy sposób zachowania, jest impulsywna. Żyły, stawy i ścięgna z powodu cienkiej warstwy tłuszczu są tuż pod skórą i są wyraźnie widoczne. Ma skłonność da zaparć, gazów. Wata jest żywa, radosna, nieprzewidywalna, gadatliwa.

  • lekka, szczupła budowa, wąskie ramiona i/lub biodra
  • szybkość działania
  • nieregularne występowanie głodu, nieregularne trawienie
  • lekki, przerywany sen, bezsenność
  • entuzjazm, wyobraźnia, żywe usposobienie
  • ekscytacja, zmienne nastroje
  • szybkie przyswajanie nowych informacji, lecz równie szybkie ich zapominanie
  • skłonność do popadania w przygnębienie
  • skłonność do zaparć
  • łatwo się męczy
  • umysłowa i fizyczna energia rozładowuje się w zrywach
  • sucha skóra, matowe włosy

Wata jest doszą wiodącą w stosunku do pozostałych i to ona najczęściej jako pierwsza ulega rozregulowaniu, powodując choroby. Ponad połowa zaburzeń ma podłoże wata. Wszelkie skurcze, np. żołądka czy bóle menstruacyjne są przypisywane tej doszy.

Typy wata są podatne na bezsenność, częste zaparcia, nerwice żołądka, niepokój, depresję, skurcze i napięcia mięśni, napięcie przedmiesiączkowe, zaburzenia jelitowe, chroniczne bóle, nadciśnienie, artretyzm.

Brak równowagi wata – gdy obserwujesz bóle, napięcia, skurcze, zaziębienia, drżenie.

Podstawową wskazówką dla typu wata jest wypoczynek, unikanie przepracowania i zwrócenie uwagi na regularny tryb życia. To wydaje się trudne, a wręcz niezgodne z naturą wata, ale  daje szybie efekty rozwiązania problemów fizycznych i mentalnych. Wata nie lubi hałasu, tłoku i nieustannej aktywności. To wyprowadza ją z równowagi. Wata potrzebuje spokoju i ciszy.

Charakterystyka typu Pitta

Pitta to intensywność, ogień. Pitta jest gorąca, ostra, wilgotna, o kwaśnym zapachu (kwaśny pot, mocz, zapach z ust). Pitta składa się z ognia i wody. Skóra typu pitta jest często piegowata i pokryta znamionami. Trudno się opala i często bywa zaczerwieniona. Włosy są proste i delikatne, rude, blond lub piaskowe, o skłonności do wczesnego siwienia. Pitta uwielbia mieć wokół siebie wykwintne przedmioty, ale ceni sobie efektywne gospodarowanie energią i pieniędzmi. Pitta ma na ogół pamięć wzrokową. Ma gorący temperament, ciepłe stopy i dłonie, płonące oczy, wrażliwe na światło. Często się przegrzewa i poci. Typową emocją jest gniew. Jest niecierpliwa, wymagająca, łatwo się irytuje. Jest perfekcjonistą.

  • średnia budowa
  • średnia siła i wytrzymałość
  • charakter przedsiębiorczy, lubi wyzwania
  • bystry intelekt
  • zaostrzone poczucie głodu i pragnienia, prawidłowe trawienie
  • skłonność do gniewu i irytacji pod wpływem stresu
  • jasna lub zaczerwieniona skóra, często piegi
  • awersja do słońca i upałów
  • dokładna, wyraźna mowa
  • nie opuszcza posiłków
  • włosy blond, jasnobrązowe, rude lub rudawe
  • żyje z zegarkiem w ręku

Łysina, przerzedzone włosy, głębokie zatoki to oznaka silnej, przeważającej pitta. Niezrównoważona pitta miewa zgagę (ogień w żołądku), skłonność do choroby wrzodowej, wzdęć i hemoroidów. U ludzi pitta ogień trawienny jest szczególnie silny, a to daje mu ogromny apetyt i nadmierne pragnienie. Typy pitta śpią mocno, lecz budzą się czasem spocone. Śpią raczej długo, ok. 8 godzin.

Typy pitta podatne są na wysypki, trądzik, zgagę, wrzody żołądka, wczesne łysienie i siwienie włosów, słaby wzrok, wrogość, samokrytycyzm i ataki serca powiązane ze stresem.

Brak równowagi pitta – gdy pojawiają się stany zapalne, gorączka, nadmierny głód i pragnienie, zgaga, uderzenia gorąca.

Podstawową wskazówką dla typu pitta jest prowadzenie umiarkowanego trybu życia, gdyż jest ona szczególnie wrażliwa na zanieczyszczone pożywienie, powietrze i wodę oraz alkohol, papierosy, a szczególnie szkodliwe emocje: wrogość, nienawiść, brak tolerancji, zazdrość.

 Charakterystyka typu kapha

Kapha to spokój, stabilność i rzetelność. Kapha jest ciężka, słodka, trwała, miękka, powolna. Kapha to ziemia i woda. Typy kapha cieszą się doskonałym zdrowiem, a ich osobowość wyraża pogodne, szczęśliwe spojrzenie na świat. Dosza kapha daje siłę i naturalną odporność. Ludzie kapha są dobrze zbudowani, mają szerokie biodra. Duże, łagodne, sarnie oczy. Posągowa uroda. Od kaphy bije spokój i stabilność. Kapha jest powolna, ale wytrzymała fizycznie. Rzadko czuje się wyczerpana fizycznie. Typowe dla typu kapha jest oszczędzanie wszystkiego: pieniędzy, przedmiotów, energii, słów, jedzenia i tłuszczu, który odkłada się na udach i pośladkach. Kapha wyraża odruchy macierzyńskie. Nie załamuje się i zawsze stanowi ostoję dla innych.

Kapha jest zimną doszą, ale nie suchą. Nie lubi wilgotnej pogody

  • solidna, mocna budowa, wielka siła fizyczna i wytrwałość
  • stały poziom energii, powolne i harmonijne działanie
  • osobowość spokojna, zrelaksowana, nieskora do gniewu
  • skóra chłodna, gładka, gruba, blada, często tłusta
  • powoli przyswaja informacje, lecz długo je pamięta
  • podejmowanie decyzji z namysłem
  • powolne budzenie się, długie leżenie w łóżku, a po wstaniu konieczne wypicie kawy
  • głęboki, długi sen
  • skłonność do tycia
  • powolne trawienie, umiarkowany apetyt
  • uczuciowi, tolerancyjni, wybaczający
  • skłonność do zaborczości, samozadowolenia

Przy braku równowagi, osoby Kapha mają silną tendencję do tycia i często są otyli. Dosza kapha reguluje wilgotność tkanek, a brak równowagi atakuje błony śluzowe: zapalenie zatok, zaziębienia, alergie, astma to częste schorzenia. Przy braku równowagi kapha jest ociężała umysłowo. Typy kapha mają skłonność do chronicznej ospałości porannej, wysokiego poziomu cholesterolu, cukrzycy, chorób płuc, bólów stawów, astmy, niedrożności zatok, chorób płuc i oskrzeli, nadwagi.

Brak równowagi Kapha – gdy występują zatory (zaparcia), wydzielanie śluzu, ociężałość, zatrzymanie płynów, senność.

Podstawową wskazówką dla typu Kapha jest rozwój, dążenie do zmian, które pobudza aktywność. Ciężkie zimne jedzenie, brak gimnastyki, przejadanie się i monotonna praca mają negatywne oddziaływanie na osoby kapha.

VPK_2013_Icons

Jak zrównoważyć dosze -wskazówki ogólne

Sucha, gorąca i ciężka to trzy wyraźne wskaźniki dosz.

Gdy coś staje się suche – wzrasta wata – jeśli skóra i zatoki stają się zbyt suche, wata rośnie i prawdopodobnie traci równowagę.

Wszystko co gorące, zwiększa pitta. Gorący dzień, gorąca kąpiel, gorące emocje. Jeśli masz uczucie palenia gdziekolwiek w organizmie lub pojawia się stan zapalny skóry – wzrasta pitta.

Wszystko, co staje się ciężkie, wzmaga kapha. Przybieranie na wadze, uczucie ciężaru, ciężki sen po którym jesteś oszołomiony, a nie odświeżony.

Równoważenie wata

Wata jest królową dosz, a więc zrównoważenie jej jest najważniejsze – za harmonijną watą podąża pitta i kapha.

  • regularny tryb życia
  • spokój
  • zwrócenie uwagi na płyny (częste picie ciepłych napojów)
  • unikanie sytuacji stresujących
  • wystarczający wypoczynek
  • utrzymanie ciepła
  •  zapewnienie wartościowego pożywienia
  • masaż olejem sezamowym (abhjanga)

Wata jest wrażliwa i podatna na zmiany, łatwo ulega nadmiernemu pobudzeniu. Osoby wata kwitną przy urozmaiconym życiu, ale przy nadmiernym pobudzeniu ich podniecenie zamienia się w wyczerpanie. Typy wata często czują się wyczerpane i poddenerwowane. Źródłem niepokoju jest zaburzenie rytmu wata: zamiast jeść, spać, gimnastykować się regularnie, rozregulowana osoba wata łapie jedzenie kiedy ma okazję, opuszcza posiłki, gimnastykuje się od przypadku do przypadku i chodzi spać o różnych porach.

Równoważenie pitta

  • umiarkowanie
  • ochładzanie
  • brak pośpiechu
  • obserwowanie naturalnego piękna
  • równowaga odpoczynku i aktywności
  • zmniejszenie pobudzenia

Pitta daje ognistą energię – jeśli ją pogwałcisz – spali cię. Pracoholicy to najczęściej rozregulowane pitty. Nie ignoruj więc odpoczynku, jest tak samo ważny jak aktywność. Utrzymuj niska temperaturę w pomieszczeniu, w którym śpisz. Unikaj alkoholu – to jak dolewanie benzyny do ognia. Kawa i herbata też wzmagają energię, zamiast ją łagodzić. Osoby pitta są szczególnie wrażliwe na wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia, dlatego staraj się jeść czyste, ekologiczne produkty spożywcze, pić czystą wodę i korzystać z czystego powietrza.

Równoważenie kapha

  • pobudzanie
  • regularna gimnastyka
  • kontrola wagi
  • różnorodność doświadczeń
  • suche ciepło
  • ograniczenie słodyczy

Z natury kapha jest stabilna i powolna, ale potrzebuje stymulacji: nowych wrażeń i dźwięków, nowych ludzi i zdarzeń. Bez aktywności fizycznej kapha staje się ospała i leniwa. Kapha nie może się przejadać. Suchy tost, jabłka, kurkuma i surowe owoce likwidują nadmiar kapha i regulują układ trawienny.

*********************************************************

Każdy z nas musi wędrować przez świat, równoważąc gorące i zimne, ciężkie i lekkie, szorstkie i gładkie. Tak jak ma to miejsce w otaczającej nas przyrodzie. Ajurweda doradza kształtowanie swojego wewnętrznego świata na wzór tego zewnętrznego czyli naszego najbliższego otoczenia (pogody, klimatu).

Pamiętaj: wszystko co jesz, mówisz, myślisz, robisz, widzisz i czujesz ma wpływ na stan ogólnej równowagi. Jeśli uszczęśliwisz swoje dosze, uszczęśliwisz siebie. Nikt kto jest rozregulowany, nie może być szczęśliwy i zdrowy, gdyż nie jest to zgodne z naturą. Piękno ajurwedy polega na tym, że uzdrawia ludzi, przywracając im prawdziwą osobowość.

Źródło:

Dr Deepak Chopra “Zdrowie Doskonałe”

  1. Powłóczmy się

    Bardzo ciekawy wpis! Ja swego czasu też dużo czytałam o ajuwerdzie i fajnie sobie to teraz wszystko przypomnieć. Pozdrawiam!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>